Steeds minder doorgewinterde ijsmeesters paraat

10-12-2019, 16:31 |Van onze partner

Ooit nog een Elfstedentocht? Eén hoge druk gebied vanuit Scandinavië en het kan zomaar gebeuren, meent Bas Sleeuwenwijk. Sleeuwenwijk is oud journalist van de Leeuwarder Courant en schreef het boek ‘IJsmeester, mannen achter de schermen van de Elfstedentocht’. 

Met die mannen worden de ijsmeesters bedoeld, die een cruciale rol spelen bij de Tocht der Tochten. Daarvan gaan er steeds meer met pensioen omdat je op je zeventigste met die functie stoppen moet. Daarmee verdwijnt niet alleen een groot aantal ijsmeesters, maar vooral mensen met ervaring en kennis van de Elfstedentocht. En het organiseren ervan. Het zijn de mensen die wakken dichten met plastic, veegauto’s bouwen en geloven in de invloed van de maan op het weer. Ze zijn opgegroeid met ijs en veel strenge winters. Zo vertelt Sleeuwenwijk aan de media. “Samen met de tocht vormen zij een stuk cultuur dat hóórt bij ons land,” vertelt hij. 

Heroïsche karakter van de tocht moet bewaard blijven
Zijn fascinatie voor de tocht, zorgde ervoor dat hij het boek schreef. “Dat heroïsche karakter van de Elfstedentocht moet bewaard blijven,’ vertelt hij aan Metronieuws. Of de toch er ooit nog komt, weet niemand. Tegelijkertijd is er ook een angst dat het -mocht deze ooit nog worden gehouden- toch anders zal verlopen nu de social media zo’n grote rol spelen. Door die snelle berichtgeving komen er dan zeer waarschijnlijk in korte tijd enorm veel mensen op de been. Ze pakken hun XD Design rugzak en rijden naar Friesland. Toeschouwers zorgden ook de laatste keer al voor gevaarlijke situaties. Er stonden zoveel mensen op het ijs, dat voor calamiteiten werd gevreesd, en dat zullen er nu alleen maar meer zijn. 

Daarnaast menen oud-schaatsers dan mensen tegenwoordig heus goed getraind zijn als schaatser, maar dat een tocht door weer en wind schaatsen in de kou, iets heel anders is dan rondjes draaien op een ijsbaan. “We schaatsen tegenwoordig alleen nog maar in hallen, maar daar heb je geen wind, kou en kluunplaatsen,” vertelt langebaanschaatser Johan Tigchelaar die in 1985 en 1986 de Elfstedentocht uit schaatste. 

Langzaam verdwijnt enorm veel kennis
Met name Sleeuwenwijk maakt zich zorgen over de kennis die langzaam verdwijnt als het gaat om het organiseren van de tocht. De afgelopen jaren gingen er vijftien van de 22 rayonhoofden en assistenten met pensioen. Er zijn wel cursussen ‘ijsmeester worden’, maar dat is theorie en met het bestuderen van protocollen die daarna verdwijnen in een Ted Baker tas ben je er nog niet. Mocht de tocht er ooit nog komen, dan ligt het draaiboek klaar. Daar verandert niets aan. Als het moet, zo meent Sleeuwenwijk, kan een Elfstedentocht over 36 uur worden gehouden. Rayonhoofden staan dan paraat met dat draaiboek in hun Kipling tas

Sommigen zagen groen van uitputting
Zelf was Sleeuwenwijk als journalist aanwezig bij de tocht van 1997. “Ik zie die mannen nog aankomen, met een helikopter boven hen.” Maar hij zag ook het lijden en afzien. “Sommigen zagen groen van de uitputting.” Dat laatste is wat Sleeuwenwijk fascineert. Evenals het werk van de ijsmeesters. Hij sprak met  twintig van hen voor zijn boek. “De meeste van hen geloven dat hij wel weer komt, maar ja, we moeten eerlijk blijven: misschien komt hij er wel nooit meer.”